روغن پایه
سعی بر این است همه چیز را درباره ی روانکنندهها در سری مقالات «معرفی روانکنندهها» بیان نماییم؛ مجموعهای شامل نه مقاله که در هر مقاله به طور جامع به جنبههای مختلف روانکنندهها پرداخته شده است
روغنهای پایه یا (Base Stocks) میتواند شروع خوبی در بحث کلی اصول روانکنندهها باشند. روغنهای پایه ۷۰ تا ۹۵ درصد ترکیب یک روانکننده را تشکیل میدهند؛ بنابراین جزء اصلی آن محسوب میشوند
روغنهای پایه در طبیعت یافت نمیشوند، بلکه از نفت خام پالایش میشوند. به طور کلی، حدود ۲ درصد از کل نفت خام تولید شده در جهان برای تولید روانکنندهها استفاده میشود. با این حال، برای تبدیل نفت خام به روغنهای پایه، چند مرحله باید انجام شود
مراحل تولید روغن پایه
ابتدا نفت خام از دو فرآیند تقطیر عبور میکند
- تقطیر اتمسفری
- تقطیر خلا
پس از تقطیر دوم، روغنهای پایه به طور دقیق آنالیز میشوند تا مشخص شود آیا ویژگیهای کلیدی مانند ویسکوزیته، فراریت و پایداری اکسیداسیون را دارند یا خیر. در نهایت، روغنهای پایه آماده ترکیب با افزودنیها میشوند که در مقاله بعد به آن پرداخته خواهد شد.
تقطیر فرآیند جداسازی فیزیکی مواد مانند مایعات و بخارها با استفاده از دماهای بالا است. در تقطیر اتمسفری، نفت خام تا دمای حدود ۴۰۰ درجه سانتیگراد گرم میشود. این حرارت باعث جدا شدن مایعات و بخارها در برج تقطیر میشود. مایعات به دلیل سنگینتر بودن در پایین برج باقی میمانند، در حالی که بخارها به سمت بالا میروند.
برخی از برشهای نفت خام، مانند گازها، پس از این مرحله آماده استفاده هستند. اما روغنهای پایه نیاز به تقطیر دوم در شرایط خلأ دارند. این فرآیند امکان بهدست آوردن تقطیرات با نقطه جوش بالا در دماهای پایینتر را فراهم میکند و در نهایت روغنهای پایه تولید میشوند.
انواع روغن های پایه
روغنهای پایه به دو گروه اصلی تقسیم میشوند
- 1. روغن های معدنی
- – گروه I و II: روغنهای پالایش شده از نفت خام
- 2. روغنهای سنتزی (Synthetic)
- – گروه III: روغنهای معدنی پالایششده با فرآیند هیدروکراکن
- گروه IV و V: روغنهایی که به طور کامل از فرآیندهای شیمیایی تولید میشوند
هیدروکراکن به معنای شکستن مولکولهای سنگین و پرگوگرد به مولکولهای با کیفیت بالا و کمگوگرد در دما و فشار بالا است
ویژگی های روغن های سنتزی
روغنهای سنتزی از فرآیندهای شیمیایی خاص تولید میشوند که عملکرد بهتری را به دلیل ساختار مولکولی یکنواخت و خلوص بالا ارائه میدهند. این ساختار منظم باعث کاهش اصطکاک بین سطوح فلزی و بهبود کلی عملکرد میشود
نقش افزودنی ها
روغنهای پایه تأثیرات مختلفی بر عملکرد موتور دارند. افزودن افزودنیها این تأثیرات را افزایش داده و ویژگیهای مفیدی به روانکننده اضافه میکند. مقدار افزودنیها در هر بخش متفاوت است
ویژگیهای کلیدی روغنهای پایه
قبل از اضافه کردن افزودنیها، آنالیز دقیقی از ویژگیهای روغنهای پایه انجام میشود. از جمله ویژگیهای مهم
رویکرد آینده: روغنهای سنتزی
با توجه به استانداردهای زیستمحیطی و تحولات فنی، تقاضا برای روغنهای پایه سنتزی در حال افزایش میباشد. موتورهای جدید دارای طراحیها و تکنولوژیهای پیشرفته هستند و نیاز به روغنهایی دارند که با فرمولاسیونهای پیچیدهتر روغنها سازگار باشد
مزایای روغنهای پایه سنتزی
- – بهبود صرفهجویی در سوخت و توان خروجی
- – مقاومت بیشتر در برابر نوسانات دما و اکسیداسیون
- – تمیزی بیشتر سطوح موتور
- – کنترل بهتر سایش
- – افزایش زمان تعویض روغن
به طور خلاصه
– روغنهای پایه از نفت خام پالایش شده یا از فرآیندهای شیمیایی تولید میشوند.
– دو نوع روغن پایه وجود دارد: روغنهای معدنی و سنتزی.
– ویژگیهایی مانند گرانروی و پایداری اکسیداسیون هنگام انتخاب روغن پایه اهمیت دارند.
– در آینده، تقاضا برای روغنهای پایه سنتزی افزایش خواهد یافت.